کمپ گروه فرهنگی کوهنوردی کوه نوردی شهید تقی و مرتضی ورکش ایستگاه صلواتی سایت اطلاع رسانی سردار رشید اسلام سرتیپ پاسدار شهید عین الله قاسمی حاج عبدالله  
 

 
صفحه اصلی  گروه کوهنوردی ایستگاه صلواتی شهید ورکش شهیدان مرتضی و تقی ورکش تماس با ما           
 
 
         
 
     
 
 

__________   عناوین اصلی   __________


bullet شرایط عضویت در گروه
bullet مطالب آموزشی جدید
bullet مطالب آموزشی قدیمی
bullet گالری تصاویر برنامه ها (جدید)
bullet گالری تصاویر برنامه ها تا بهار89
bullet آخرین اخبار کوهنوردی (جدید)
bullet آخرین اخبار کوهنوردی تا بهار89
bullet تقویم کوه نوردی (جدید)
bullet تقویم کوه نوردی تا سال1389
bullet فروشگاه اینترنتی لوازم کوهنوردی
bullet دوره های آموزشی
bullet سایت های مرتبط (جدید)
bullet سایت های مرتبط (قدیمی)

 
 
 
 
 
   

تغذیه در ورزش کوهنوردی

 

اهمیت مصرف مایعات و کالری کافی در ورزش كوهنوردي

اهمیت آب و مایعات در ورزش کوه نوردی

تحقيقات علمي ومقالات پژوهشي بسياري در 40 سال اخير در زمينه تغذيه ، اشتها و راه كارهاي مناسب تغذيه در ورزش كوهنوردي انجام و تاليف شده است.

امروزه بر تعداد افرادی که به ارتفاعات به منظور ورزش یا تفریح صعود می کنند (همچون كوهنوردي ،سنگ نوردي و كوهپيمايي) روز به روز افزوده ميشود . در تمامی فعالیت های ورزشی ، سلامت و آمادگی جسمانی بدن با یک رژیم غذایی مناسب افزایش می یابد . بیان این مسئله و بحث تغذيه در ورزش كوهنوردي با توجه به شرايط محيط و اثرات ارتفاع بر فيزيولوژي انسان در عمل سخت تر از گفتار تئوري آن است . در حقیقت تغذيه در كوهنوردي طولاني مدت بسيار اهميت دارد. توجه داشته باشید با زیاد شدن ارتفاع ، میزان هیپوکسی (کاهش اکسیژن جهت تنفس) افزایش و سازگاری های فیزیولوژیکی بدن پیچیده تر می شود . به این ترتیب در این گونه فعالیت ها نياز به انرژی ، 2 تا 3 برابر انرژی لازم در فعالیت های ساده تر وفعاليت ورزشي در سطح دريا است .

 

دلایل کاهش وزن در ارتفاعات

تصور کنید در ورزش كوهنوردي سهمیه غذای مصرفی هر فرد كوهنورد در حد کافی و به طور مرتب باشد و حتی براحتی مصرف شود، ولي بازهم مشکلاتی در رابطه با میزان خوراک و نوشیدنی به چشم می خورد که حائز اهمیت هستند.

در کل اشتها و حس چشایی ، هر دو در ارتفاعات تا حدی سرکوب مي شو ند که کم شدن اشتها نتیجه (AMS بيماري حاد كوهستان) است . البته این امکان نیز هست که در ارتفاعات میزان اشتها در حد نرمال باقی بماند یا تنها کمی کاهش یابد . شايد حس چشایی نیز در این شرایط تغيير چندانی نمي يابد . اما شما می توانید غذایی متفاوت از غذاهای خانگی را برای این ارتفاعات در نظر گیرید . البته حالت اشباع زمانی ایجاد می شود که تعداد وعده های غذایی کاهش یابد ، بنابراین مطمئن باشيد که با مصرف مواد غذایی در بردارنده کالری کم نمی تواند میزان انرژی لازم براي فعاليت كافي ورزش كوهنوردي شما را تأمین نمايد. بنابراین این بی اشتهایی ممکن است در كوهنوردي طولاني مدت برای برخی در  3600 متر و برای برخی دیگر در  5000 متر باعث کاهش وزن بدن شود . که این نتیجه بروز تغییرات در سطح هورمون هاي بدن است، بویژه لپتین . اما در صورتی که غذای مطلوب و کافی در دسترس و امکان خوردن آن در شرایطی راحت و بی دغدغه فراهم باشد ، احتمال کاهش وزن به حداقل می رسد . توجه داشته باشید که این کاهش وزن کاملاً از دیگر علائم بیماری AMS مجزا و مستقل است . برای مثال فردي که احساس گرسنگی می کند اما بدلیل وجود حالت تهوع هیچ میلی به خوردن غذا یا نوشیدن مايعات ندارد ، در اين فرد احتمال بروز AMS حتی در ارتفاعات پايين نیز وجود دارد.

در كوهنوردي عدم رعایت بهداشت شخصی نیز ممکن است باعث اسهال و مسمو ميت هاي گوارشي شود ، بیماریی که مي تواند نتیجه آلودگی مواد غذایی در فعاليتهاي كوهنوردي باشد ، اسهال نیز خود باعث کاهش وزن و اختلال آب و الكتروليت و تعادل آنها در ارتفاعات می شود.

کاهش میزان مصرف مواد غذایی نیز ممکن است نتیجه کاهش اشتها در اثر تغییر در فهرست مواد غذايي و تنوع غذايي در برنامه هاي كوهنوردي ، میزان راحتی یا عادت های غذایی و دوری از دوستان و خانواده باشد. در کل خوردن و آشامیدن نیز تحت شعاع فعالیتهای فیزیکی و کوه نوردی قرار گرفته اند .

 

قبل از اجراي برنامه هاي كوه نوردي

تصمیم گیری پیرامون نوع رژيم غذایی مورد مصرف در طول برنامه هاي كوهنوردي

تصمیم گیری پیرامون نوع رژيم غذایی مورد مصرف در حین كوهنوردي به نوع نیازهای غذایی افراد گروه و مدت برنامه بستگی دارد . در واقع زمانی که میزان انرژی مواد غذایی مورد مصرف ، جوابگوی میزان انرژی مصرفی در طول برنامه كوهنوردي نباشد ، لازم است که برنامه غذایی را از موادی لذیذتر و مغذی تر در نظر گیریم ، موادی که ، آماده کردن آنها نیز راحت و سریع باشد ، به این طریق می توان میزان کاهش وزن را به حداقل رساند . برای مثال بعضي غذاها سريع آماده می شوند و برای پخت، با حداقل سوخت و حداقل آب آماده می گردند . (برای نمونه می توان به تحقیقاتی اشاره کرد که در يكي از صعود هاي اورست مورد توجه واقع شدند، كوهنورداني كه در کمپIII و در شیب 45 درجه یخ های جامد، به طور خطرناکی گیر افتاده بودند، در این شرایط موجودی مواد غذایی محدود شده بود به موادی که بدون نیاز به مدت پخت طولاني صرفا با تلفیق کمی آب داغ قابل مصرف بودند .)

در این مواقع معمولاً استفاده از غذاهای حاوی انرژی بالا یا کربوئیدرات های آماده ، شایع ترین روش محسوب می شود.

البته ذکر نمونه برنامه های غذايي خارج از حوصله این مقاله است ، چرا که تنوع بالایی را شامل می شود و معمولاً به موارد ذيل بستگی دارد:

  1. یک برنامه غذایی نرمال و نوع عادات غذايي [گیاه خوار ، گوشت خوار ، هم گیاه خوار هم گوشت خوار]
  2. سلامتی فرد [بيماريهايي زمينه اي همچون دیابت]
  3. مذهب (گیاه خواري )
  4. نوع تعالیم و آموزشهاي غذايي افراد
  5. محدودیت های غذا خوردن
  6. غذاهای مورد علاقه و غذاهاي نامطلوب براي فرد
  7. تعصبات غذایی
  8. تمایل به شوری یا شیرینی غذاها
  9. آلرژی و حساسيت به بعضي موادغذایی

در زمان تحلیل حس چشایی در ارتفاعات ، در نتیجه براي بالا بردن میزان مطلوبیت و لذیذی غذا ، می توان میزان چاشنی و ادویه آن ها را افزایش داد .

از آنجا که برنامه غذایی افراد تيم و اطلاعات مربوط به آن قابل شناخت و دستيابي است ، منابع خوبی به منظور طراحی یک برنامه غذایی جامع لذت بخش و رفع نیازهای غذایی افراد قابل تهيه مي باشد. در واقع چنانچه برنامه ريزان صعود ، مسئولیت تأمین مواد غذایی را عهده دار باشند ، بایستی از برنامه غذایی تك تك افراد تیم اطلاع کافی داشته باشند .

تجربیات خانگی بدست آمده پیرامون آماده سازی و تهيه مواد غذایی مورد توجه دربرنامه هاي كوهنوردي مي تواند بسيار مفيد باشد. این تجربیات بواسطه پخت نوع غذای مورد مصرف در برنامه ها بدست آمده اند . اما چنانچه بسته های آماده غذایی مورد مصرف واقع شوند مانند كنسروهاي غذايي ، ابتدا باید از مطبوع بودن و لذیذ بودن آنها اطمینان حاصل كرد. سعی کنید شیر، تخم مرغ، پنیر ، سبزیجات خشك، میوه های خشک و غيره را در برنامه غذايي تيم بگنجانيد.

برخی از تجربیات ما نیز در رابطه با نحوه نگهداری مواد غذایی در دمای مناسب درطول برنامه ميتواند مفيد و موثر باشد. برای مثال سرمای بیش از حد می تواند باعث سفت و سخت شدن مواد غذایی شود ، به گونه ای که نتوان به راحتی آنها را جوید و این می تواند به پیشامد غیر مترقبه در دندان بیانجامد [ترک دندان ، خالی شدن دندان پر شده] . همچنين استفاده از مواد غذايي سفت ميتواند از لذيذ بودن مواد غذايي بكاهد . اما آب و هوای گرم می تواند به تغییر بافت مواد غذایی یا فاسد شدن آنها بیانجامد ، پس بايد شرايط را درهر دو مورد مدنظر قرار داد.

 

آب و مشكل كم آبي در ارتفاعات

زمانی که مشكل كمبود آب بدن رفع شود و به اندازه كافي مايعات نوشيده شود ، رنگ ادرار باید به رنگ زرد روشن و در زمان كم آبي، رنگ ادرار به رنگ زرد تیره يا قهوه ای روشن در می آید .

در کل میزان آب از دست رفته بدن در ارتفاعات، در زمان فعالیت هاي كوهنوردي نباید بیش از میزان آب از دست رفته در ارتفاعات پايين باشد  و این فرآیند باید به تدریج صورت گیرد . با این حساب برخورداری از یک فرآیند ئیدراسیون( ئيدراته ) مناسب درارتفاعات ( مصرف مايعات كافي) امری است بس مهم و سخت .

در ورزش كوهنوردي دسترسی به اب ، کاری است بسیار مشکل . برای مثال ذوب کافی برف و نوشیدن آب بهداشتي از این جمله اند. همچنين بعنوان مكمل غذايي ميتوان ازقرص هاي ویتامین C جوشان بهره گرفت.

 

نگهداری آب در بیماري حاد ارتفاع ( AMS )

با کاهش میزان مصرف انرژی و آب، بیماری AMS پیشروی می کند. در واقع در AMS ، میزان نگهداری مایعات با کاهش کلی وزن بدن همراه است . AMS معمولاً در ارتفاعات زیاد ميتواند بطور خطرناكي با ادم ریوی ( HAPE ) وادم مغزی ( HACE ) همراه می گردد . در صورت بروز علائم بیماری و اجتناب از پیدایش این ناراحتی ها لازم است که به ارتفاعات کمتر فرود آمد. توجه داشته باشید که بهترین و مناسب ترین ارتفاع در افراد مختلف ، متفاوت و متنوع بوده و تحت تاثیر علم ژنتیک و فيزيولوژي هر فردي می باشد . در مجموع بدون توجه به نوع آموزش های فیزیکی ، برخی از افراد قادرند خیلی سریع به ارتفاعات صعود کنند، در حالی که سایرین تنها تا ارتفاع m 2500 ظرفیت افزايش ارتفاع دارند .

 

بررسی میزان آهن

توجه داشته باشید که در صورت بروز کم خونی یا عدم مصرف آهن کافی ، میزان اکسیژن مصرفی بدن کاهش می یابد . واین باعث نفس تنگی ، خستگی و کاهش توان کالری عضلات در مقایسه با فعالیت های ورزشي در ارتفاعات پايين می شود . این به نظر کاملاً هشدار دهنده می رسد ! چرا که در صورتی که شما در سطح دريا دارای این علائم باشید ، ممكن است دچار کم خونی شدید باشيد. البته در اغلب مواقع، بعضي افراد حتی بدون بروز بیماری کم خونی یا با کم خونی خفیف نیز از فقر آهن رنج می برند. معمولاً افرادی که دچار فقر آهن هستند ، در حین پیاده روی مشکل چندانی ندارند ، چرا که آنها نیازی به تولید شدن بیشتر سلول های قرمز خون ندارند ؛ ولي در فعالیت های كوهنوردي و هيماليانوردي ، در حین صعود به ارتفاعات ، هورمون اريتروپوئتين تحریک و بدن شروع به تولید سلول های قرمز خون در مغز استخوان می کند که این کاملاً بسته به میزان آهن ذخیره شده دارد . به این ترتیب قبل از افزایش تعداد سلول های قرمز خون شما حداقل به یک هفته زمان نياز دارید ، و این تقریباً زمانی است که برنامه كوهنوردي و صعود شما شروع شده است .

 

گردآوری: دکترحمیدمساعدیان
با اقتباس از كميسيون پزشكي اتحاديه جهاني كوهنوردي

 
 
     
 
         
 
 

کلیه حقوق و امتیازات این سایت متعلق به موسسه فرهنگی ورزشی شهید ورکش می باشد.
طراحی و پشتیبانی سایت: www.MarketOvert.ir